Log in
inloggen bij Renda
Hulp bij wachtwoord
Geen account?
shop word lid
Home / Artikelen

Nederland op weg naar een klimaatneutrale bouwsector

Peter Hoogeweg, Joost Nieuwenhuijzen - 14 september 2021

De Europese Commissie presenteerde in juli van dit jaar een pakket aan wetsvoorstellen die Europa klimaatneutraal moeten makenĀ¹. Deze plannen zijn ambitieus en ingrijpend. Het kan bijna niet onopgemerkt zijn. De media stonden er vol van. De wetsvoorstellen die nu in Brussel besproken gaan worden, zijn de uitwerking van de Green Deal en het gevolg van het klimaatakkoord van Parijs, waarin afspraken staan om de opwarming van de aarde af te remmen door de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.

De Green Deal is de Europese uitwerking van het mondiale klimaatakkoord en werd in december 2019 door de Europese Commissie gepresenteerd. Het doel van de Green Deal is om Europa in 2050 een klimaatneutraal continent te laten zijn. Dat wordt bereikt door een balans te vinden in de uitstoot en opnamecapaciteit van broeigassen in de atmosfeer. Is dat in balans, dan hebben we het over CO2-neutraal.

Die balans is nu zoek, waardoor het klimaat steeds verder opwarmt met steeds extremer weer tot gevolg. Om die balans te herstellen, moet er een flinke omslag plaatsvinden. De Green Deal is het richtinggevende kader voor deze ingrijpende en noodzakelijke omslag naar een klimaatneutraal Europa. De Green Deal staat een klimaatneutrale samenleving voor. Ofwel: CO2-neutraal. En om CO2-neutraal te zijn, moet er een evenwicht zijn tussen de CO2-uitstoot en de opname van CO2 uit de atmosfeer. Die balans is nu zoek, waardoor het klimaat steeds verder opwarmt en extremer weer (zoals: bosbranden, overstromingen) steeds normaler is. De gevolgen van de opwarming zijn verstrekkend. Dat hebben we deze zomer onder meer gemerkt aan de hevige overstromingen in Duitsland en België, die tientallen doden en miljarden euro’s aan schade veroorzaakten. En de bosbranden in Zuid-Europa, die steeds langer duren en heviger zijn. Oogsten mislukken, de temperaturen lopen plaatselijk op tot ver boven de 40 graden Celcius, de luchtvervuiling is slecht voor de volksgezondheid en vele dieren en huizen zijn verbrand. Mensen moeten verhuizen, omdat sommige gebieden gortdroog worden (verwoesting), zoals in Spanje het geval is. Actie is dus geboden. Onze landgenoot Frans Timmermans is aangesteld als verantwoordelijke commissaris voor de uitwerking van het plan. De wetsvoorstellen bouwen voort op beleid en wetgeving die de Europese Unie al eerder heeft ingevoerd. Timmersmans verwacht in elk geval dat de klimaatwetten een revolutie zullen veroorzaken.²

“Het mooie van de Green Deal is dat het geen blauwdruk is, maar een routekaart. Er zullen tegenslagen zijn, maar ook meevallers. Samen zullen onze voorstellen de nodige veranderingen op gang brengen, alle burgers in staat stellen zo snel mogelijk de voordelen van klimaatactie te ervaren en steun verlenen aan de kwetsbaarste huishoudens. De transitie van Europa zal eerlijk, groen en concurrerend zijn.” 
Frans Timmermans

Lees meer over het klimaatakkoord van Parijs in deze column van Leo Meyer. Leo Meyer werkte o.a. bij het Milieu-ministerie, het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het wetenschappelijke VN Klimaatpanel IPCC. Tegenwoordig is hij als zelfstandige betrokken bij onderwijs over klimaatverandering en de energietransitie, en geeft duiding over deze onderwerpen in de media. Daarnaast is hij gastdocent bij het Copernicus Instituut van de Universiteit Utrecht.

Fit for 55

De Fit for 55 gaat om in totaal dertien wetsvoorstellen, die effect hebben op alle onderdelen van de Europese economie. Concreet werken ze toe naar het ‘tussendoel’ om in de Europese Unie in 2030 55 procent minder vervuilende stoffen uit te stoten dan in 1990. De reden waarom het pakket de naam Fit for 55 heeft meegekregen. We kunnen met zekerheid zeggen: de klimaattransitie gaat iedereen raken.

De uitstoot van broeikasgassen (CO2) moet in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het niveau van 1990. Deze doelstelling wil de Europese Commissie realiseren door haar ‘Fit for 55’-pakket. Het is een ambitieus pakket van het EU-beleid, dat bestaat uit meerdere wetsvoorstellen. Als deze wetten zijn goedgekeurd – het gehele pakket is momenteel nog in onderhandeling in Brussel en kan daarom op onderdelen mogelijk nog veranderen – zullen zij moeten zorgen voor de realisatie van de doelstellingen van de Green Deal.

De Fit for 55 zijn momenteel nog wetsvoorstellen. Voordat ze als wet worden aangenomen, zullen er onderhandelingen gevoerd worden tussen het Europees Parlement en de lidstaten. Hoewel de voordelen van het pakket op de (middel)lange termijn groter zullen zijn dan de kosten van deze transitie op de korte termijn, zullen de lidstaten dat niet klakkeloos overnemen. De lidstaten gaan vaststellen hoe zij ervoor kunnen zorgen dat het voorgestelde klimaatbeleid zo min mogelijk onnodige extra druk uitoefent op o.a. kwetsbare huishoudens, micro-ondernemingen en vervoergebruikers. Met dit in gedachten zal het pakket aan maatregelen naar verwachting leiden tot moeilijke maanden van onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de lidstaten.

Renovation Wave

Gebouwen zijn direct of indirect verantwoordelijk voor ongeveer 40% van het totale energieverbruik in de EU en 36% van de energie-gerelateerde broeikasgasemissies. Geen wonder dus dat Europa zich richt op een snelle transitie van de bouwsector.

De Renovation Wave is in oktober 2020 door Europa gepresenteerd. Het is een uitgebreid actieplan van wettelijke en niet-wettelijke maatregelen, die moet zorgen dat bestaande gebouwen in een hoger tempo dan nu worden verduurzaamd bij renovatie. Daarbij wordt in eerste instantie met name gekeken naar overheidsgebouwen, maar ook de woonsector krijgt er op termijn mee te maken. De komende tien jaar moeten 35 miljoen gebouwen geïsoleerd gaan worden³. Een opvallend element in het plan is de lancering van een ‘Bauhaus-beweging’, die werkt aan de duurzame architectuur van de toekomst. Eind augustus van dit jaar heeft minister Ollongren de eerste regelingen over energieprestatie certificaten en aanpassingen in de Energy Performance for Buildings (EPBD) regeling doorgezet in de Tweede Kamer.

Lees hier het artikel van Marjet Rutten over de impact voor de bouwwereld voor de verplichte verduurzaming bij renovatie. Wat betekent deze regeling voor de Nederlandse bouw- en installatiesector? Marjet Rutten is auteur, marketeer en innovator in de bouwsector.

De bouwsector heeft en krijgt onherroepelijk op allerlei fronten te maken met de Europese wetgeving gelinkt aan de Green Deal. Met name met betrekking tot: de verwarming en koeling van gebouwen, de richtlijn energie-efficiëntie, die onder meer van invloed is op renovatieverplichtingen voor openbare gebouwen, het koolstofaanpassingsmechanisme aan de grens voor cement, ijzer en staal, en aluminium en de richtlijn met betrekking tot hernieuwbare energie.

Het artikel van Wina Crijns-Graus gaat in op de mondiale energieverdeling per sector én welke veranderingen in onze levenstijl helpen bij het verminderen van de energievraag. Tip van de sluier. De grootste energiebesparingsmaatregelen zijn: woningisolatie, verminderen van voedselverspilling, het gebruik van fiets of openbaar vervoer in plaats van de auto en efficiënte apparatuur.

De aanstaande verscherping en aanpassing van de wetgeving zal voor de bouwsector zowel kansen als uitdagingen inhouden. Een schonere wereld is immers ook een fijnere wereld om als mens en dier in te leven. En ook niet onbelangrijk: Europa maakt geld vrij om het ultieme doel – een klimaatneutraal continent – binnen dertig jaar te realiseren.

Goed voorbereid op de toekomst

Niks doen is geen optie met al deze ‘groene’ maatregelen op komst. Daarom zijn al veel bedrijven al bezig met duurzaamheid en zich aan het voorbereiden op een CO2-neutrale toekomst. Stap voor stap werken elke dag mensen aan hun bedrijfsvoering, die ook een cultuurverandering en mentaliteitsverandering vergt. De transitie van onze maatschappij in doen en laten is niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Was het maar zo makkelijk. Daarbij is het momenteel nog onduidelijk welke specifieke maatregelen worden ingevoerd, hoe daar mee om te gaan, welke concrete oplossingen er zijn én het beste werken, wat dat allemaal gaan kosten en wie dat betalen gaat.

De Green Deal bereidt ons voor op een transitie, die over 30 jaar moet zijn afgerond. Een eerste stap kan zijn om je goed te informeren. Zijn er voorbeelden in de bouwsector te vinden, die processen verduurzamen, bio-based materialen gebruiken (die minstens net zo goed zijn als de materialen die tot nu toe gebruikt worden), minder of geen plastic bevatten, circulair worden ingezet? En ja, die zijn er!

Duurzaamheid en circulariteit in de praktijk

The European Federation for Living (EFL) heeft de thema’s duurzaamheid en circulariteit al enkele jaren prominent op de agenda staan. We zijn partner van het Europese project CHARM, waar circulaire bouwstrategieën worden ontwikkeld en toegepast in bouwprojecten. Deze bouwprojecten worden door vier sociale woningcorporaties uitgevoerd en leveren concrete informatie op over o.a. de toepasbaarheid en effectiviteit. Samen met diverse kennisinstituten, waaronder de Technische Universiteit Delft, maken we deze kennis beschikbaar. Afgelopen zomer is EFL partner geworden van New European Bauhaus (NEB). Het NEB is een ecologisch, economisch en cultureel project dat tot doel heeft een nieuwe ontwerpbeweging te creëren voor toekomstige manieren van duurzaam leven. Het heeft o.a. tot doel de Green Deal te verbinden met de gebouwde omgeving. Daar waar we als kennisnetwerk geworteld zijn.

Kennis en kunde delen via evenementen en activiteiten

EFL zal de komende maanden en jaren evenementen en activiteiten organiseren, die een sterke link hebben met duurzaamheid en circulariteit. In september 2021 staat een tweedaagse evenement volledig in het teken van circulariteit in de bouwsector. De tweejaarlijkse conferentie van EFL in oktober 2021 gaat over levendige en duurzame stadswijken in de 21e eeuw. Diverse internationale sprekers staan op het programma. Op www.ef-l.eu is meer informatie over EFL te vinden.

Renda heeft het thema Duurzaamheid ook hoog op de agenda staan, mede door elk jaar de Dag van de Circulariteit te organiseren. Dit jaar vindt het evenement plaats in Circl in Amsterdam.

Samen op weg naar een klimaatneutrale bouwsector!

Bronnen

Reacties

x Met het invullen van dit formulier geef je Renda en relaties toestemming om je informatie toe te sturen over producten, dienstverlening en gerelateerde zaken. Akkoord
Renda ©2021. All rights reserved.

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie AccepterenWeigeren