Het afgelopen jaar heb ik 25 woningcorporaties in Brabant en Limburg bezocht. Als voorzitter van de Kring Vastgoed Zuid Nederland is het belangrijk te weten wat er onder je leden leeft. Daarom, koffiedrinken en luisteren naar problemen, oplossingen en kansen. Interessante gesprekken waarbij 1 ding mij erg opviel: de grote opgave voor de komende jaren. Eigenlijk zijn al deze corporaties bezig met enorme investeringen in hun vastgoed; onderhoud (regulier), verduurzaming, nieuwbouw.

Als je al die enthousiaste verhalen aanhoort dan bekruipt je het gevoel van ‘is dit nog wel betaalbaar?’  Veel corporaties delen die zorg. Vaak kreeg ik als antwoord: tot 2030 kunnen we dit programma waarmaken, daarna weten we het niet precies. De enorme financiële inspanning noopt veel corporaties om keuzes te maken: het bestaand bezit verder verduurzamen naar gasloos en energieneutraal of toch alle middelen zetten op nieuwbouw? Ik vermoed het laatste, zeker ook omdat alle politieke partijen het oplossen van de woningnood bovenaan het verlanglijstje staan hebben. Dit zou betekenen dat de groei uit de verduurzaming gaat wat voor onze gespecialiseerde aannemers nadelig uit kan vallen.
Maar geen nood, beste aannemers. Er is nog een andere woningmarkt, die van de eigenaar-bewoner. Naast de 2,4 miljoen corporatiewoningen gaan om zo’n 4,7 miljoen particuliere woningen. Die hoeven natuurlijk niet allemaal verduurzaamd te worden maar een groot gedeelte wel. Ook hier gaat het vaak om woningen die seriematig gebouwd zijn, bijvoorbeeld de zgn. premie A, B, C of D van de 70, 80 en 90er jaren. Allemaal woningen met een slecht energielabel. Alleen hier hebben we met veel eigenaren te maken die ieder hun eigen ideeën, wensen en mogelijkheden hebben. Dat maakt het natuurlijk een stuk lastiger dan het corporatie-bezit met 1 eigenaar die de regie voert en de rekening betaalt. Maar, willen we snelheid krijgen in de verduurzaming van de particuliere sector dan moeten we ook hier massa creëren. Op dit moment ontbreekt daarvoor ieder kader. Natuurlijk, er zijn subsidies beschikbaar om de particuliere eigenaar ‘over de streep te trekken’ maar het is allemaal nog erg incidenteel. Ik ben daarom van mening dat onze overheid als regievoerder van ons klimaatbeleid aan zet is.
Even terug naar de sociale sector. Tussen Aedes en de rijksoverheid zijn de Nationale Prestatieafspraken 2025 – 2035 vastgesteld. Nadat in 2022 het gemiddeld corporatiebezit op label B is gebracht mogen er in 2028 geen E, F en G labels meer zijn (m.u.v. monumenten). Dat is een heldere doelstelling die effect heeft. Er heeft de afgelopen 10 jaar een enorme kwaliteitsslag plaatsgevonden. Dit heeft er mede toe geleid dat uitvoerende partijen zich sterk hebben gespecialiseerd.
Is dit ook iets voor de particuliere sector? Want ook hier geldt dat in 2050 de woning ‘van het gas af en energieneutraal’ moet zijn. De vraag is, welke route heeft onze overheid voor deze sector in gedachten om dit te bereiken? Ik pas zelf in de doelgroep maar ik heb nog nooit een brief gekregen van mijn gemeente met de waarschuwing ‘Beste meneer Meijer, in 2050 moet uw woning van het gas af zijn en energieneutraal. Hoe gaat u dat doen?’
Zelf denk ik dat veel mensen daar ook niet mee bezig zijn. Ze zijn veel eerder bezig met de extreme hitte in de zomer (wat kost een airco?), wat gaan de energieprijzen komende winter doen of het afschaffen van de salderingsregeling. Allemaal vraagstukken van de korte termijn, maar een lange termijnvisie ontbreekt. Hier moet de overheid mijns inziens met scherpe eenduidige kaders komen. Dit zou perfect passen in het vinden van andere markten door onze aannemers. Stel dat er in Nederland over 5 jaar geen E, F of G label mogen zijn, wat zou dat betekenen voor onze aannemers? Leidt dit tot nieuwe divisies, speciaal voor dit marktsegment? Waarschijnlijk vraagt dit nog meer klantgericht werken, meer flexibiliteit en begeleiding. En de eigenaren? Die profiteren van de projectgewijze aanpak.  Ze krijgen deskundig advies en hoeven niet alles zelf te organiseren. En een seriematige aanpak moet goedkoper zijn dan een individuele woning.
Kortom, overheid geef meer sturing aan de verduurzaming van het particuliere woningbezit. Alleen dan krijgen we beweging die nodig is om onze klimaatdoelen te behalen.