In deel 1 hebben we gezien waarom Whole Life Carbon (WLC) noodzakelijk is om de klimaatimpact van gebouwen integraal te beoordelen. Biobased materialen kunnen daarbij niet alleen uitstoot verminderen, maar ook CO2 opslaan. Om die klimaatwinst daadwerkelijk te benutten, moet CO2-opslag een economische waarde krijgen. Daarvoor zijn drie routes denkbaar.
Door Sjoerd Klijn Velderman
Naast het meten en terugdringen van uitstoot is er nog een belangrijke blinde vlek: de waardering van CO2-opslag. Zolang opgeslagen CO2 niet meetelt in de taal van waarde – prijzen, normen en rendementen – blijft klimaatpositief bouwen vooral iets voor idealisten en uitzonderingsprojecten.
CO2-reductie krijgt steeds vaker een duwtje in de rug, maar de opslag van CO2 in bijvoorbeeld gebouwen telt nauwelijks mee. Daardoor verdwijnt een belangrijk deel van de klimaatwinst van biobased bouwen uit de businesscase, alsof deze waarde niet bestaat.
Dat is een gemiste kans. CO2-opslag is immers een belangrijke aanvulling om net-zero-doelen richting 2050 te realiseren, negatieve emissies mogelijk te maken en de stap naar klimaatpositief bouwen te zetten. De sector moet daarom verkennen hoe opgeslagen CO2 daadwerkelijk waarde kan krijgen. Daarbij tekenen zich drie routes af die elkaar kunnen versterken.
De eerste route: integratie in net-zero-strategieën van organisaties
Organisaties kunnen CO2-opslag opnemen in hun eigen klimaatstrategieën en duurzaamheidsdoelstellingen. Daarmee krijgt opslag een structurele plek in het duurzaamheidsbeleid en kan deze bijvoorbeeld worden meegenomen in rapportages binnen Scope 3. Dit biedt kansen om bij te dragen aan langetermijndoelstellingen richting klimaatneutraliteit. Bovendien kan CO2-opslag, zeker in vergelijking met andere maatregelen, een relatief kostenefficiënte vorm van compensatie zijn.
De uitdaging is dat eenduidige kaders en beleid nog ontbreken. Daardoor is het voor organisaties lastig om CO2-opslag op een consistente manier te waarderen en breed toe te passen.
De tweede route: waardering door opdrachtgevers en de markt
Een andere mogelijkheid is om CO2-opslag onderdeel te maken van aanbestedingen, duurzaamheidslabels en vastgoedwaardering. Daarmee wordt de klimaatwaarde zichtbaar in concrete keuzes van opdrachtgevers, ontwikkelaars en investeerders. Ook de toekomstige ontwikkeling van Whole Life Carbon-grenswaarden biedt kansen. Daarnaast kan CO2-opslag mogelijk een plek krijgen in de vernieuwde energielabels vanaf 2030. De groeiende aandacht voor duurzaamheid bij publieke opdrachtgevers kan deze ontwikkeling verder stimuleren.
Tegelijkertijd zijn er nog obstakels. De betalingsbereidheid bij consumenten is beperkt en ook bij woningcorporaties is de waardering van CO2-opslag nog niet uitgekristalliseerd. Dat kan de toepassing in de praktijk vertragen.
De derde route: directe financiële waardering via carbon credits
De derde route is het verhandelbaar maken van opgeslagen CO2 via carbon credits. Daarmee krijgt de klimaatwaarde van CO2-opslag een directe financiële vertaling. In Nederland ligt de marktprijs momenteel rond de €80 tot €120 per ton CO2. De overheid koopt actief credits in tegen prijzen van ongeveer €95 tot €110 per ton. Daarmee ontstaat een mogelijkheid om de opgeslagen CO2 in gebouwen rechtstreeks te vertalen naar een businesscase.
De markt voor hoogwaardige en betrouwbare carbon credits groeit en er wordt gewerkt aan Europese certificering. Dat kan bijdragen aan de legitimiteit en verdere opschaling van het systeem. Tegelijkertijd is de markt nog instabiel. Ook vraagt deze route om nieuwe rollen en samenwerkingsvormen binnen de bouwsector. Certificering, registratie en verhandelbaarheid brengen bovendien organisatorische complexiteit met zich mee.
WLC en carbon credits vullen elkaar aan. WLC maakt de klimaatimpact van gebouwen zichtbaar en biedt een kader om daarop te sturen. Carbon credits kunnen de waarde van CO2-opslag vervolgens financieel voelbaar maken. Samen kunnen ze investeringsbeslissingen beïnvloeden en biobased bouwen versnellen. Klimaatimpact wordt daarmee een volwaardige afweging bij ontwerp, materiaalkeuze, inkoop en financiering.
Om verder te komen dan losse pilots en koplopersprojecten, stellen wij een meerjarig Nationaal Programma Whole Life Carbon voor met een looptijd van zes tot acht jaar. Dit programma verbindt normering, data en praktijktoepassing, stimuleert marktontwikkeling en borgt kennis voor de lange termijn. De overheid heeft hierin een belangrijke rol als normsteller, procesregisseur en launching customer via het eigen inkoopbeleid.
De keuzes die vandaag worden gemaakt in materialen, ontwerp en inkoop bepalen voor tientallen jaren de klimaatimpact van gebouwen. CO2-reductie alleen is niet meer voldoende om binnen het resterende klimaatbudget te blijven. CO2-opslag moet daarom een essentiële aanvulling worden op de bestaande rekenmethodieken. Daarvoor is ook economische waardering noodzakelijk. Klimaatprestaties moeten zichtbaar worden in normen, prijzen en investeringsbesluiten. Alleen dan wordt klimaatpositief bouwen een vanzelfsprekende keuze in plaats van een uitzondering.
Zo zetten we de stap van losse pilots naar structurele sturing, van extra kostenpost naar economische waarde en van meten naar beslissen. Whole Life Carbon is daarmee niet zomaar een extra indicator, maar de meetlat voor bouwen binnen een steeds krapper klimaatbudget.
Dit artikel kwam tot stand met onze partner Endule.
Reacties