Aanleiding:
Mieke Smink, Sociaal projectleider bij de Amsterdamse woningcorporatie Eigen Haard, is net met pensioen. Bijna 20 jaar was ze werkzaam bij de corporatie. Een mooi moment om met haar terug te blikken op 2 decennia 'werken in de sector' vanuit haar expertise van bewonersparticipatie en projectbegeleiding. "Ik kreeg in eerste instantie een stickertje: 'Te sociaal; houdt te veel rekening met bewoners."
Renovatie van beschermd stadsgezicht of monumenten
Kosten renovaties: sky high Impact bewoners: mega
Van huurder in bewonerscommissie, naar afdeling bewonersparticipatie
Vroeger noemden we dat 'ophalen van draagvlag'
Medestanders zoeken in alle lagen van de organisatie
Pas 5 jaar geleden kwam de echte doorbraak.
Tekst: Ingrid Roefs
Eigen Haard zit momenteel samen met ketenpartners midden in een enorme renovatieopgave in de Amsterdamse vooroorlogse wijken binnen de ring. Vele woningen vallen onder beschermd stadsgezicht en/of zijn monumentaal. Sommige worden letterlijk van heipaal tot dak aangepakt. Kosten voor de corporatie: sky high. Impact voor bewoners die tijdelijk of blijvend moeten verhuizen: mega. Dus goed voor bergen angst en onzekerheid. En toch scoort Eigen Haard in doorlopende bewonerstevredenheidonderzoeken nu geregeld een 8 of hoger. En bij ieder nieuw deelproject staan 70 tot soms wel 100% van de bewoners achter de plannen. Het geheim? Eigen Haard zet de bewoners op 1. Wij van Renda noemen dat vanaf nu ‘de Smink-visie’.
Mieke: “Ik was een jaar of twintig geleden zelf huurder bij een andere corporatie, toen daar ook renovaties nodig waren. Ik vond het superleuk om eerst in de bewonerscommissie en later in de huurdersvereniging te gaan zitten, om bewoners een stem te geven en belangen te behartigen. Toen ik een huis kocht, eindigde dat. Dat was ook de periode dat ik toe was aan een ‘job-switch’. Eentje die past bij mijn agogische achtergrond en die een duidelijke doel- en resultaatgerichtheid in zich heeft. Zo kwam ik ‘aan de andere kant van de tafel’ terecht bij Eigen Haard op bewonersparticipatie.”
“In het begin keek ik wel op van de manier waarop Eigen Haard de dingen deed,” vervolgt Mieke. “Kijk, nu staat bewonersparticipatie voor ‘oprecht luisteren naar zorgen en wensen, om samen de renovatie te organiseren’. Maar toen heette dat letterlijk ‘ophalen van draagvlak’. Ik zag bij huurders oprechte angst en onzekerheid rondom leef- en woongeluk, maar dit werd nog vaak bestempeld als ‘gedoe met lastige bewoners’. De bewonersparticipatie draaide er vooral om dat ze zo snel mogelijk gingen instemmen, en er geen onrust zou ontstaan. In een poging om dat te veranderen, bracht ik steeds weer het woongeluk van bewoners in. Hoe belangrijk het is om hen serieus te nemen en goed naar ze te luisteren. Dat leverde me in eerste instantie wel een stickertje op: ‘Te sociaal; houdt te veel rekening met bewoners.’ Maar ik hield vol en zocht medestanders in alle lagen van de organisatie. En het hielp, want langzaam maar zeker werd mijn visie op participatie steeds breder gedragen.”
Dik vijf jaar geleden kwam de doorbraak. “Het was min of meer toevallig dat ik hoorde dat we met Eigen Haard een selectietraject waren gestart om een bouwer te kiezen voor de renovaties in de centrumpanden binnen de Ring. Ik vroeg ‘Zit er daar iemand van projectbegeleiding bij?’ – nee. En dus sloot er iemand van de afdeling projectbegeleiding aan, om er mede voor te zorgen dat er een bouwer zou worden gekozen die openstond voor een aanpak waarin geldt: ‘Bewoner op 1.’ Toen dat was gebeurd, vernam ik dat er een tweedaagse zou worden georganiseerd ‘om de samenwerking goed te starten’.
Ik vroeg weer: ‘Zit daar iemand van projectbegeleiding bij?’ – weer nee. En dus stapte ik ook hierbij in met een collega, om er samen met een professioneel bureau voor te zorgen dat de tweedaagse ook over de bewonersparticipatie zou gaan. Het resultaat? We hebben twee dagen lang gesproken over wie we waren, wat ieders verwachtingen waren, wat we nodig hadden om elkaar te vertrouwen en over hoe de processen eruit zouden zien. Als we écht de bewoner op 1 zouden zetten. Dat was geweldig! En de basis van een zeer succesvolle en fijne samenwerking tussen Eigen Haard, de ketenpartners én de bewoners.”
Niet lang daarna begonnen we met het vormgeven van het feitelijke renovatietraject. “Stap één in het bewonerstraject was een uitgebreide analyse vanuit de bouwer én de bewoner. Wat voor zorgen leven er bij wie, van voorbereiding tot en met oplevering? Vervolgens hebben we samen met de geselecteerde bouwer Elk® ‘de perfecte bewonersreis’ beschreven. Hierin hebben we gebouwd aan een ‘ideaalproces’ waarbij de bewoners, de bouwstromen en de bestuurlijke besluitvorming op elkaar zijn afgestemd. Het mooie hiervan is, dat we steeds al op de eerste informatieavonden een planning kunnen tonen, waar we nauwelijks nog van af hoeven te wijken. De processen, het werk, de communicatie: alles werkt. En dat, omdat we alles vanuit het perspectief van de bewoner hebben gedaan.”
Waar ik dan het meest trots op ben na die 18 jaar? Dat er samen met de projectteams is bereikt dat alle betrokkenen niet meer denken vanuit verschillende belangen. Dat bewoners zijn gaan zien en gaan ervaren dat hun woongeluk echt een gezamenlijk doel is. Dat ze zeggen ‘hadden we vooraf geweten hoe goed alles nu geregeld is, hadden we niet eens een bewonerscommissie nodig gehad’. Dat áls er nu bewonersklachten ontstaan, zaken niet meer als ‘lossen jullie het even op’ op het bureau van Projectbegeleiding worden gelegd, maar we het echt samen oppakken. Dus: de klacht serieus nemen, bespreken hoe je het samen gaat oplossen en communiceren, en dan vervolgens ook doen wat je hebt beloofd. Kortom: na achttien jaar neem ik afscheid van een organisatie die nu echt vanuit overtuiging de bewoner op 1 zet in al haar processen. En ja, dan ben ik er trots op, dat ik hieraan heb kunnen bijdragen door stug vol te houden.”
Reacties