netwerk voor professionals in de sociale woningbouw

Het moet wel leuk blijven!
Energie besparen, de kunst van het verleiden
Imke Tegels

di 3 september 2019
artikel

'Het moet wel leuk blijven!' hoor ik mezelf voor de vierde keer zeggen. In mijn presentaties, workshops en trainingen als senior adviseur bewoners & gedrag is het een terugkerend thema. Als je te veel in één keer vraagt of als het te moeilijk wordt, haken mensen af. Het is de kunst van het verleiden om kleine stapjes te zetten. Als je alle twee houdt van wandelen dan zoek je de variatie in een wandeling in het bos of op het strand. Maar je stelt niet voor om een marathon te gaan rennen, dan raak je elkaar kwijt!

Niet lang geleden ondervond ik bovenstaande zelf. Ik had een column geschreven over mijn meivakantie aan de Middellandse Zee. Een oude kennis reageerde op mijn LinkedIn ‘lekker duurzaam, helemaal naar de Middellandse Zee’. Ik wilde een discussie op mijn LinkedIn niet aangaan, maar flink geïrriteerd was ik wel. In mijn hoofd had ik op mijn wensenlijstje namelijk al twee stappen teruggezet. Allereerst was ik niet naar een ver warm land gegaan, wat helemaal geen gek idee zou zijn want de meivakantie valt tegenwoordig in april. Daarnaast had ik er ook nog voor gekozen om niet te gaan vliegen naar mijn kampeerplek, terwijl het vliegveld op 50 km afstand van de camping was. Nee, we gingen met de auto, twee dagen lang met drie kinderen op de achterbank. Hoeveel concessies kun je doen? Vond hij nou echt dat ik twee weken in mijn achtertuin moest gaan kamperen in april?! Het moet wel leuk blijven!

Niet veranderen maar aanpassen

Het is echter wel belangrijk om duurzaamheid dichterbij te brengen. Om samen de wereld een klein beetje mooier te maken. Maar dat kan alleen als je duurzaamheid ook écht dichterbij brengt. Als je het vertaalt naar praktisch handelen, als je mensen handvatten biedt en aangeeft wat er anders zou kunnen. En dat alles in kleine stapjes. Natuurlijk zijn er mensen die niets willen en duurzaamheid onzin vinden, maar er zijn ook genoeg mensen die wel wat willen maar niet weten hoe of net de plank misslaan. Laten we vooral bij hen beginnen. Het is dan wel belangrijk om goed aan te sluiten bij wat er leeft en waar mensen op dat moment staan.

In de jaren ‘80 en ‘90 waren we vooral bezig om de wereld te redden. Een kleine groep intrinsiek gemotiveerde mensen was hard bezig om anderen in te laten inzien dat het zo niet langer kon. Inmiddels weten we dat we daar het gros van de Nederlanders niet mee bereiken, sterker nog: in het slechtste geval raken ze geïrriteerd en doen ze het tegenovergestelde. De stappen die toentertijd gevraagd werden waren te groot en stonden te ver van hun belevingswereld af. Ze moesten veranderen, in plaats van zichzelf een klein beetje aanpassen. Dat was te veel gevraagd.

"Te vaak hoor ik de kreet: 'Dat weten ze nou wel, dat hoeven we niet meer uit te leggen'"

Foto: Evamarije Smit

Inleven in de doelgroep

Dit voorbeeld laat zien dat het belangrijk is om je in te leven in de doelgroep. Als je een brugpieper het wiskunde boek van 6 atheneum laat zien, zal hij hard terug willen rennen naar de basisschool. Maar als je hem het eerste hoofdstuk laat zien van zijn eigen boek, zal hij driekwart herkennen van de basisschool en vol goede moed aan de slag gaan. Nou ja, de meesten dan.

Als je weet waar iemand staat kun je je verhaal aanpassen maar ook je vraag. Dat geldt ook voor bewoners: als iemand net zijn eerste ledlamp wil gaan kopen is het niet handig als professionals zeggen dat dat maar een druppel op de gloeiende plaat is en dat hij eigenlijk zijn huis nul-op-de-meter zou moeten maken. Dat ontmoedigt zo erg, dat hij waarschijnlijk de ledlamp ook niet meer zal kopen.

Soms moet je je vraag of de stap wat kleiner maken om bewoners mee te krijgen in verduurzaming. Het fijne is dat we allemaal ook onze eigen doelgroep zijn. Gebruik dan ook jezelf, een partner, buurvrouw, (schoon)moeder om iets te testen. Vraag je af of jij het zelf zou doen, zou jij het geloven, erin meegaan, doen, naar een bijeenkomst komen, etc.? Als jij zelf volmondig ja zegt, test het dan nog een keer bij mensen uit een ander vakgebied en vraag dan welke informatie ze eventueel nog meer nodig hebben om een beslissing te nemen.

De juiste informatie

Te vaak hoor ik de kreet: ‘Dat weten ze nou wel, dat hoeven we niet meer uit te leggen’. In de praktijk valt dat soms tegen. We moeten ons blijven realiseren dat energie besparen bij de meeste mensen niet op hun to-do-lijstje of bucketlist staat. Het zijn geen dingen die voor de fun op internet worden opgezocht of waar mensen veel moeite voor willen doen. En zo kan het zijn dat ze het net verkeerd begrepen hebben…

Zo vertelde een mevrouw tijdens een workshop trots dat ze dan wel in bad ging, maar dat ze haar bad vulde met een waterbesparende douchekop. Dus dan was ze tóch goed bezig! Ook sprak ik de voorzitster van een bewonersvereniging over het aanbod van zonnepanelen. Zij wilde negatief adviseren aan de achterban want met zonnepanelen zouden ze én aan de woningbouwcorporatie én aan het energiebedrijf gaan betalen. Dan was het dus niet goedkoper. Ook de bewoners die hun hele leven plintverwarming hadden gehad en nu een eigen cv kregen, liepen wat kennis achter. Velen van hen kregen het bij-kamertje maar niet warm. Hun conclusie was: de radiator is kapot. Ze hadden echter nog nooit een thermostaat gehad en het bleek dat ze niet wisten hoe deze werkte. Het kostte aardig wat bezoekjes van monteurs eer de corporatie daar achter kwam.

Er was ook een corporatie die bewoners voor een renovatie vertelde dat de servicekosten flink naar beneden zouden gaan nu ze geen warmte en water meer van de corporatie zouden afnemen, omdat ze een eigen cv en watermeter zouden krijgen. Ze verzuimden echter te vertellen dat hun eigen energie- en waterrekening heel hard omhoog zou gaan, ondanks dat het gebouw flink wat labelstappen had gemaakt bij de renovatie, omdat ze na renovatie hun eigen energie- en waterverbruik gingen betalen. Het klantcontactcentrum kon het aantal boze huurders nauwelijks aan toen de energienota op de mat viel. Allemaal voorbeelden van bewoners die niet onvoldoende meegenomen zijn in de plannen en wat dit dan concreet betekent. Door aan te sluiten bij hun kennisniveau kun je pas echt stappen zetten.

Wees realistisch

Kosten zijn een belangrijke drijfveer. En hoe fijn is het om als corporatie een keer zonder veel moeite de 70% te halen, omdat je kunt vertellen dat de servicekosten door de renovatie € 150,- gaan dalen. Of dat huurders waarschijnlijk € 50,- minder aan energie gaan betalen per maand. Toch is het een hele lastige want de energierekening wordt veroorzaakt door gedrag en dat is echt bij iedereen anders. Het verbruik in een soortgelijke woning met hetzelfde aantal personen kan dus heel verschillend zijn.

Dit ondervonden we bijvoorbeeld toen we voor BrabantWonen een energiebattle organiseerden voor drie hofjes, waarbij de identieke woningen net gerenoveerd waren. Met de energiebattle werden huurders uitgedaagd om energie te besparen. De bewoners gingen aan de slag met zowel gas als elektra en bespaarden flink: gemiddeld werd er 29% op gas en 17% op elektra bespaard. De besparing op gas werd natuurlijk deels veroorzaakt door de renovatie, maar de besparing op elektra hadden ze echt zelf gedaan. Onderling waren de verschillen groot. De laagste besparing was €22,- maar de hoogste besparing was maar liefst € 527,- en dat in slechts vier maanden tijd. Een prachtig resultaat, maar hoe vervelend was het geweest als BrabantWonen van tevoren had gezegd dat ze € 50,- per maand zouden gaan besparen? Dan waren flink wat mensen boos geweest.

Bruine bonen zijn niet vies genoeg

Toch blijkt sturen op de kosten niet altijd eenvoudig. Het goede gedrag gaat namelijk ver voor de baten uit. De rekening komt maar eens per jaar en er zijn er maar weinig die zich durven te verdiepen in de brij van getallen. Sturen op iets waar niet naar gekeken wordt en mensen geen gevoel bij hebben is lastig. De energierekening is voor de meesten een black box. Vroeger ging de envelop open en bepaalde de brief wat je die avond (en mogelijk de komende weken) ging eten. Als je geld terug kreeg kon je uiteten, maar met een beetje pech stond er gedurende een paar weken bruine bonen op het menu.

Er is eigenlijk niet veel veranderd: de envelop is digitaal geworden, maar de rekening is nog steeds voor de meesten een groot vraagteken. Zowel vroeger als nu zijn we het voorval al snel weer vergeten na die paar weken bruine bonen eten. We vonden de bruine bonen kennelijk niet vies genoeg, om op zoek te gaan naar de oorzaak van de hoge rekening.

Daarnaast hebben ook veel mensen de energiemaatschappij ontdekt als spaarrekening. Zijn de meeste mensen geïrriteerd over het feit dat ze geen rente meer krijgen bij hun bank, zo blij zijn dezelfde mensen dat ze nadat ze zelf hun maandelijkse termijn bedrag met €20,- hebben verhoogd, na 12 maanden € 240,- terug krijgen! Door de stijgende kosten van zowel gas als elektra, het extra buffertje dat is opgebouwd en de ondoorzichtige rekening is het lastig om te zien hoeveel je goede gedrag nou echt heeft opgeleverd.

"Ik ga in bad, maar ik vul hem met de waterbesparende douchekop. Slim toch?"

Ieder zijn eigen rol

Maar wie van de corporatie gaat vertellen hoe bewoners kunnen besparen? Veel medewerkers vinden het betuttelend, niet hun taak, hebben het al honderd keer uitgelegd maar het interesseert bewoners toch niets, want ze willen niet luisteren of verstaan niet eens Nederlands. Gedrag is moeilijk te veranderen dus het is een zaak van een lange adem en heel veel ‘duwtjes’ geven en dat moet de hele organisatie doen. Want ondanks dat besparen misschien niet als taak van de corporatie wordt gezien, het leveren van een betaalbare goede woning is dat zeker wel.

Daarnaast is het van belang dat de corporatie haar woning ook in goede staat houdt en dat is vaak een belangrijke drijfveer voor projectopzichters en beheerders. Zij willen liever niet vertellen over duurzaamheid of energiebesparing maar vinden het wel passend om de technische verbeteringen toe te lichten. Door hen te laten vertellen hoe de mechanische ventilatie werkt, dat je roosters niet moet voorzien van duct tape en afzuigventielen niet moet volstoppen met kranten of wc-papier geven ook zij een duwtje bij hun oplevering. Het klantcontactcentrum vindt het weer makkelijker om naar aanleiding van de energierekening wat meer tips te geven om echt te besparen en kan bij klachten over schimmel vertellen hoe je dat kunt voorkomen door je gedrag aan te passen. En een energiecoach kan echt op het gedrag in huis ingaan. Zo pakt iedereen de rol die bij hem of haar past. Door de vele duwtjes, de verschillende aanleidingen waardoor iets wordt uitgelegd en de verschillende manieren waarop iets wordt toegelegd blijft het bij de bewoner veel beter hangen.

Verleiden begint bij oogcontact

Als je iemand wil verleiden zul je oogcontact moeten maken. Of dat nou gaat over die bewoner die je mee wilt krijgen of je collega die overtuigd moet worden dat hij ook een rol heeft in het geheel. Je moet je realiseren dat je iemand niet kunt veranderen, maar dat iemand zich natuurlijk wel een beetje kan aanpassen. Het is belangrijk dat je bereid bent je in iemand te verdiepen. Ga op zoek naar wat iemand al weet en wat nog wordt gemist. Sluit aan bij waar de persoon staat en zoek verbanden tussen jullie. Wat zijn jullie gedeelde belangen of beter gezegd wat zijn jullie gedeelde uitkomsten?

Want de reden waarom je iets doet kan totaal verschillend zijn. Het gedrag en het gevolg (het besparen van energie) is hetzelfde. In een relatie heeft ieder zijn eigen rol, in die rol voel je je thuis. Geef iemand dan ook taken die bij die rol passen, dan is de kans het grootst dat ze ook worden uitgevoerd. Wees eerlijk, beloof niets wat je niet waar kunt maken. Dat is desastreus voor de relatie, niet alleen de relatie met deze persoon maar ook voor de relatie met alle andere die daarna komen, sociale media gaan snel. En tot slot, wees realistisch, kijk in de spiegel….geloof jij zelf in je eigen praatje?

Over de auteur

Imke Tegels werkt sinds 2001 bij SME en is gespecialiseerd in energiebesparing door gedrag bij bewoners. Zij helpt o.a. woningbouwcorporaties het beste uit hun (gerenoveerde) woningen te halen door bewoners op diverse manieren te begeleiden. Imke schrijft regelmatig columns over wat zij meemaakt bij haar workshops en trainingen. De columns zijn terug te vinden op www.sme.nl.

Reacties

xMet het invullen van dit formulier geef je Renda en relaties toestemming om je informatie toe te sturen over producten, dienstverlening en gerelateerde zaken. Akkoord

Copyright 2019 Aeneas Media

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie AccepterenWeigeren