netwerk voor professionals in de sociale woningbouw

Blockchain in de keten

vrij 28 juni 2019
artikel

Wat is het potentieel van Blockchain in de ketensamenwerking? En dan met name voor meer financiële beheersing? Ben Visser schreef zijn masterthesis aan de TU Delft over dit onderwerp en vertelt in dit artikel alles over zijn bevindingen.

Voor mijn masterthesis aan de TU Delft (Construction Management & Engineering) onderzocht ik het potentieel van Blockchain voor meer financiële beheersing in ketensamenwerkingen. Uit dit onderzoek bleek dat blockchain zeker potentie heeft om ketensamenwerkingen te optimaliseren, maar dat daarvoor eerst de processen op orde moeten zijn. Iets waar het in de keten vaak aan ontbreekt.

Tijdens het onderzoek kreeg ik een mooi kijkje in een aantal grootschalige onderhoudsprojecten binnen de sociale woningbouw, waarbij er sprake was van ketensamenwerking. Gedurende het traject kwam ik tot de conclusie dat blockchain in de letterlijke betekenis van het woord te abstract is om het goed bespreekbaar te kunnen maken met ketenpartners. Dat is eigenlijk ook niet nodig. Het is met name belangrijk dat er binnen de organisatie in ieder geval één aanjager is die begrijpt hoe blockchain werkt en weet wat je ermee kan. Deze persoon moet daarna proberen om het zoveel mogelijk terug te brengen naar de belevingswereld van de rest.

Weet jij hoe het internet werkt?

Zelf breng ik het vaak terug tot deze vraag: “Weet jij hoe het internet werkt?” Natuurlijk is de kans bijzonder klein dat iemand dit weet, maar we gebruiken het internet wel massaal voor bijna alles in ons dagelijks leven. Ik raad aan om blockchain op exact dezelfde manier te benaderen. Voornamelijk omdat je de échte technologische ontwikkeling en toepassing ervan over wil laten aan de experts. Het is dus niet nodig dat iedereen binnen de organisatie exact weet hoe een zogenaamde hash zorgt voor een onhackbare versleuteling van je gegevens. Of op welke manier het peer-to-peer karakter van een netwerk zorgt voor complete transparantie. En dat je er met smart-contracts voor zorgt dat al je administratie autonoom geregeld is, zonder dat je daar mensen voor hoeft te vertrouwen.

Het enige dat je echt hoeft te weten over blockchain is het volgende: blockchain is een gedeeld digitaal logboek dat volledig transparant en betrouwbaar is. Om daar uiteindelijk iets mee te kunnen, moeten we wel zorgen dat onze eigen organisatie zo ingericht is dat een computer er chocola van kan maken. En dat is nu net de grootste uitdaging. Het logische en rationele karakter van een computer staat in de meeste gevallen namelijk haaks op de manier waarop mensen met elkaar werken.

"Blockchain is een gedeeld digitaal logboek dat volledig transparant en betrouwbaar is."

Delen in je winst

Voor een goede samenwerking zijn transparantie en vertrouwen essentieel. Laat dat nou net de twee sleutel-karakteristieken van blockchain zijn. Door van tevoren na te denken over hoe winst en risicokosten eerlijk verdeeld kunnen worden, kan blockchain helpen om afspraken binnen samenwerkingen open en vertrouwd vast te leggen en actueel te houden.

Om te beginnen moeten opdrachtgever en opdrachtnemer met elkaar in conclaaf over wat hun overkoepelend doel precies is en bepalen op welke manier dit vorm kan krijgen. Mijn advies is het hele proces te ontleden in elementen. Tot het niveau waarop er iets zinnigs gezegd kan worden over de element-kosten en risico’s per bouwpartner. Daar kan dan uit opgemaakt worden hoe de kosten zich verhouden tot elkaar. En deze verhoudingen kun je vervolgens gebruiken om een eerlijke verdeelsleutel voor de uiteindelijke winst te bepalen.

Je elementenbegroting zou dan idealiter bij te stellen zijn door tijdens het project simpelweg wat parameters aan te passen. Daarmee heb je een startpunt waarbij iedereen zijn verantwoordelijkheid draagt. Vanaf dat punt kan blockchain alle administratieve werkzaamheden uit handen nemen.

Onderzoek

Tijdens mijn afstuderen heb ik een software architectuur ontworpen die nodig is om bovenstaande visie te ondersteunen. Het resultaat, een voorlopig ontwerp, ziet er als volgt uit:


Het begint bij een financieel model, gebaseerd op een elementenbegroting, die te herleiden is naar afspraken die gemaakt worden in het delen van de winst en onvoorziene risicokosten. Deze afspraken worden vastgelegd in een contract op de blockchain en kunnen gevisualiseerd worden in een dashboard. Als er zich tijdens het project veranderingen voordoen kunnen de ketenpartners op basis van deze informatie besluiten wie waarop input geeft en wie het gaat uitvoeren. Wanneer deze beslissingen gemaakt worden in een virtuele omgeving kunnen ze automatisch doorgerekend worden in het financiële model. Dit wordt dan bijgewerkt op de blockchain en vervolgens weergegeven in het dashboard. Hierdoor werkt iedereen continue met de meeste actuele informatie. Als activiteiten naar tevredenheid zijn afgerond, kunnen de facturen verstuurd worden op basis van het actuele financiële model. Aan het einde van het project geldt hetzelfde voor het verdelen van de winst.

Aan de hand van een casestudie heb ik gekeken hoe het financiële model zou moeten functioneren. De belangrijkste les hieruit betreft afspraken omtrent het delen in onvoorziene risicokosten. Er kan voorafgaand aan een project zekerheid gecreëerd worden door vast te leggen hoe je met onzekere situaties omgaat. Voor risico’s met een grote kans van optreden, kan een risico-pot opgesteld worden, waarvan het deel dat niet gebruikt wordt uiteindelijk teruggaat naar de opdrachtgever. Voor de risico’s met een kleine kans van optreden kunnen afspraken gemaakt worden over wie welk percentage van de kosten op zich neemt als het risico zich voordoet. Hier liggen onderhandelingsmogelijkheden tussen opdrachtgever- en nemer.

Daarnaast heb ik ook een kleinschalige management-game georganiseerd, met een virtuele omgeving om besluiten te maken. Dit experiment leverde waardevolle lessen op met betrekking tot het delen in de winst. Al snel kwam ik tot de constatering dat partijen baat hebben bij een goede integrale afstemming van de werkzaamheden. Bijvoorbeeld door het creëren van meer draagvlak onder de wijkbewoners. Niet iedereen geeft toestemming voor het renoveren ín het huis zelf. Maar door een goede, integrale, communicatiestrategie kan er meer begrip gecreëerd worden. Waarbij de opdrachtnemers meer omzet draaien en de opdrachtgever uiteindelijk meer huizen volledig renoveren. Een dergelijke afstemming gaat een stuk meer van harte dan dat je elkaars kostenstructuren gaat uitkleden.

Op basis van deze conclusies heb ik aanbevelingen gemaakt om bovenstaande ontwerp verder uit te werken. De hoofdaanbeveling is dat de processen voor dit soort werkverbanden goed uitgedacht moeten worden. De techniek ondersteunt namelijk altijd de processen en niet andersom.

"Voor een goede samenwerking zijn transparantie en vertrouwen essentieel."

All-in-one oplossing

Mits goed toegepast garandeert blockchain betrouwbare informatie waarmee je juridische disputen voorkomt. Daarnaast kan blockchain tijd en kosten drukken door procesautomatisering. Maar dat begint allemaal bij het op orde krijgen van je strategie en processen. Een startklare all-in-one blockchain oplossing die je ergens kunt inkopen en op spectaculaire wijze je organisatie hervormt bestaat niet.

Ben Visser

Masterthesis

Lees meer over de masterthesis van Ben Visser, met als titel 'The Potential of Blockchain for Financial Control in Construction Supply Chains', of download het onderzoek hier.

Reacties

xMet het invullen van dit formulier geef je Renda en relaties toestemming om je informatie toe te sturen over producten, dienstverlening en gerelateerde zaken. Akkoord

Copyright 2019 Aeneas Media

Deze website maakt gebruik van cookies. Meer informatie AccepterenWeigeren